Niğde denilince aklıma gelen ilk kelime 'büyü' oluyor. Şehrin tarihi zenginliği ve büyüleyici Kapadokya bölgesindeki konumu, bir merak ve hayranlık uyandırıyor. Bir sanatçı olarak Niğde'nin eşsiz manzaralarını, antik mimarisini ve kültürel mirasını ilham kaynağı olarak görüyorum.” Diyen Sanatçı Uqbu, röportaj sorularımızı da yanıtladı.
Niğde’de sanat serisi olarak gerçekleştirilen, Küratörlüğünü Safa Büte’nin yürüttüğü Sanat Sarsıntısı (ArtQuake) sergilerine yurtdışından katılan Etiyopya asıllı ve Norveç’te yaşayan Haben Habtetsion Uqbu, kendisinde yöneltttiğimiz soruları yanıtlayarak, gazetemize sanat, Niğde ve Türkiye izlenimlerini aktardı.
SİZİ TANIYABİLİR MİYİZ?
Adım Haben Habtetsion ve tutkulu bir sanatçı, ressamım. Kendi benzersiz vizyonumla yaratıcılığı hayata geçirmeye kendini adamış profesyonel ve tutkulu bir sanatçıyım. Norveç İletişim Eğitim Resim ve Grafik Tasarım Güzel Sanatlar Lisansı ve Addis Abeba Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Tasarım Okulu’nda sanat eğitimleri aldım. Becerilerimi geliştiren yılların deneyimiyle, büyüleyici ve düşündürücü sanat eserleri üretmek için çeşitli araçları ve teknikleri sorunsuz bir şekilde birleştiren bir tarz geliştirdim. Doyumsuz bir merak ve derin bir sanat sevgisiyle hareket ederek, sürekli olarak çevremdeki dünyadan ilham almaya çalışıyorum. Sanat, kendimi bildim bileli hayatımın ayrılmaz bir parçası oldu. Sanatsal yolculuğum, kendini ifade etme ve görseller aracılığıyla hikâye anlatma konusunda harika bir keşif oldu. Yıllar geçtikçe sanatımla derin bir bağ geliştirdim ve her parça deneyimlerimin ve duygularımın bir parçasını yansıtıyor.
NE TÜR SANATLA UĞRAŞIYORSUNUZ?
Doğadan, duygulardan, insanlardan ve benzeri çevremdeki dünyadan ilham alıyorum ve tercih ettiğim ortam akrilik, yağlı boya, sulu boya ve karışık teknik. Bir sanatçı olarak öncelikle portre, manzara ve soyut sanat üzerine yoğunlaşıyorum. Tercih ettiğim ortam, büyüleyici ve düşündürücü sanat eserleri üretmeme olanak tanıyan yağlı boya ve akriliktir. Çalışmalarıma çeşitlilik ve derinlik katmak için karışık medya ile deney yapmaktan da keyif alıyorum.
SİZCE SANATÇI KİMDİR?
Benim görüşüme göre, bir sanatçı olmak sadece sanat eseri yaratmanın ötesine geçiyor. Bu, benzersiz bir bakış açısına, kendini ifade etmeye yönelik derin bir tutkuya ve sürekli keşfetme ve yenilik yapma dürtüsüne sahip olmakla ilgilidir. Sanatçı, duyguları uyandırmak, algılara meydan okumak ve izleyiciyle anlamlı bir bağ oluşturmak için çeşitli araçları kullanabilen kişidir. Sanat, sürekli bir büyüme ve öğrenme yolculuğudur ve bu yaratıcı sürecin bir parçası olduğum için kendimi ayrıcalıklı hissediyorum.
ÖZGÜN SANAT ESERİ ÜRETMEK SİZCE NEDEN ÖNEMLİDİR?
Orijinal sanat eseri üretmek birkaç nedenden dolayı hayati önem taşır. Her şeyden önce, sanatçıların benzersiz seslerini ve bakış açılarını ifade etmelerine olanak tanır. Her sanatçının farklı bir vizyonu ve sanatsal dili vardır ve orijinal sanat eserleri yaratmak duygularımızı, düşüncelerimizi ve deneyimlerimizi son derece kişisel bir şekilde iletmemizi sağlar. Özgünlük, yaratıcılığın sınırlarını zorlamak için de gereklidir. Yeniliği teşvik eder ve sanatçıları yeni teknikler, stiller ve fikirler keşfetmeye teşvik eder. Sanatçılar orijinal eserler yarattıklarında, sanat dünyasının zenginliğine ve çeşitliliğine katkıda bulunarak, gelişmeye ve izleyicileri cezbetmeye devam etmesini sağlarlar. Dahası, orijinal sanat eseri, sanat koleksiyoncuları ve meraklıları için içsel bir değer taşır. Özgünlük ve enderlik, sanat piyasasında çok değerlidir ve orijinal parçalar, türünün tek örneği olmaları nedeniyle genellikle değer verilen mülkler haline gelir. Son olarak, orijinal sanat eseri üretmek, sanatçıların sanatsal kimliklerini oluşturmalarına ve kalıcı bir miras bırakmalarına olanak tanır. Etkilerimizi kişisel deneyimlerimiz, duygularımız ve yaratıcılığımızla harmanlayarak sanat camiasının zenginliğine katkıda bulunan anlamlı ve özgün eserler üretebiliriz.
BAŞKASINDAN KOPYALANAN ESERLER HAKKINDA NE DÜŞÜNÜYORSUNUZ?
Bir sanatçı olarak özgünlüğün ve yaratıcı ifadenin sanat yapma sürecinin temeli olduğuna inanıyorum. Sanatçıların çevrelerindeki dünyadan ve diğer sanatçıların çalışmalarından ilham almaları doğal olsa da, başka birinin çalışmasının doğrudan kopyalanması etik kaygıları artırır ve özgünlük ve bireysellik ilkelerine meydan okur. Bir başkasının eserini aynen kopyalamak, yeni eserin özgünlüğünü azalttığı gibi, orijinal eseri yaratan sanatçının emeğini ve yaratıcılığını da hiçe sayar. Ayrıca sanat dünyasında ciddi sorunlar olan intihal ve telif hakkı ihlali sorunlarına da yol açabilir.
BİR SANATÇININ DÜNYA GÖRÜŞÜ ESERLERİNE YANSIR MI?
Evet kesinlikle. Bir sanatçının dünya görüşü, yaratıcı süreçleriyle inkar edilemez bir şekilde iç içe geçmiş durumda ve çoğu zaman eserlerinde kendine yer buluyor. Sanat, özünde sanatçıların düşüncelerini, duygularını, inançlarını ve deneyimlerini ifade ettikleri bir ortamdır. Her fırça darbesi, renk seçimi ve kompozisyon, sanatçının dünyaya benzersiz bakış açısının bir yansıması olabilir. Sanatçılar olarak çevremizden, kültürel geçmişlerimizden, kişisel geçmişlerimizden ve çeşitli insan duygularından etkileniriz. Bu yönler toplu olarak dünya görüşümüzü ve çevremizdeki dünyayı nasıl yorumladığımızı ve ona nasıl tepki verdiğimizi şekillendirir. Sanat yarattığımızda, bu etkileri ve duyguları işimize kanalize ederek, onu kim olduğumuzun son derece kişisel ve otantik bir temsili haline getiriyoruz. Ayrıca sanat, sanatçı ile izleyici arasında bir iletişim aracı olarak hizmet eder. İzleyiciler bir eserle etkileşime geçtiklerinde, genellikle sanatçının güçlü bağlantılar ve tepkiler uyandırabilen dünya görüşünü ve duygularını hissederler. Bununla birlikte, sanatın öznel olabileceğini ve bireysel yorumların değişebileceğini not etmek önemlidir. Bir sanatçının dünya görüşü eserlerinde kuşkusuz yer alırken, her izleyici kendine özgü bakış açısını, yaşam deneyimlerini ve duygularını sanat anlayışına taşır. Bir sanatçı olarak resimlerimin çoğu zaman iç dünyamın bir aynası olduğunu, duygularımı, düşüncelerimi ve algılarımı yansıttığını görüyorum. Sanatı bu kadar büyüleyici kılan ve izleyiciyle derin bağlar kurulmasına izin veren şey, sanatçı ile çalışmaları arasındaki bu yakın bağdır.
SANATÇI HALKIN İÇİNDE Mİ YOKSA DIŞINDA MI OLMALIDIR?
Bir sanatçı olarak toplum içinde ya da dışında olma kararının kişiye ve sanatsal amaçlarına bağlı olduğuna inanıyorum. Her iki yaklaşımın da avantajları ve zorlukları vardır. Halkın içinde olmak, yani sanat camiasıyla aktif bir şekilde ilgilenmek, sergilere katılmak ve daha geniş bir izleyici kitlesiyle bağlantı kurmak anlamına gelir; teşhir, tanınma ve geri bildirim için değerli fırsatlar sunabilir. Sanatçıların çalışmalarını farklı bir izleyici kitlesiyle paylaşmalarına, bir takipçi kitlesi oluşturmalarına ve potansiyel olarak sanatlarıyla toplum üzerinde daha önemli bir etkiye sahip olmalarına olanak tanır. Öte yandan, halkın dışında olmak, sanata daha özel ve içe dönük bir yaklaşımı tercih etmek, dış etkiler veya beklentiler olmaksızın keşfetme ve deneme özgürlüğü sağlayabilir. Sanatçıların, kamusal inceleme baskısı olmadan kişisel gelişim ve kendini ifade etmeye odaklanarak yaratıcı süreçlerine daha derinden girmelerini sağlar. Sonuçta, doğru ya da yanlış bir yaklaşım yoktur. Bazı sanatçılar ilgi odağında gelişirler ve aktif olarak tanınma ve takdir edilmeye çalışırlar, diğerleri ise yaratıcı kıvılcımlarını yalnızlıkta bulur ve sürecin kendisinde doyum bulur. Şahsen, ikisi arasında bir dengenin faydalı olduğunu düşünüyorum. Sanatçı olmanın en temel yönü, kişinin sanatsal yolculuğu boyunca öğrenmeye ve gelişmeye yönelik tutku, özveri ve istekliliktir.
SANAT EĞİTİMİ ŞART OLMALI MIDIR?
Sanat eğitiminin gelecek vadeden sanatçılar için inanılmaz derecede faydalı olabileceğine inansam da, bunun herkes için mutlak bir zorunluluk olması gerektiğini düşünmüyorum. Sanat eğitimi, beceri geliştirme, farklı sanatsal tarzlara maruz kalma, tarihsel bağlam ve deneyimli eğitmenlerden eleştirel geri bildirim için değerli fırsatlar sunar. Sanatçıların tekniklerini iyileştirmelerine ve yaratıcı ufuklarını genişletmelerine yardımcı olan yapılandırılmış bir öğrenme ortamı sağlayabilir.
HİÇ AKADEMİK EĞİTİM ALMAMIŞ SANATÇI VE ESERLERİ HAKKINDA NE DÜŞÜNÜYORSUNUZ?;
Akademik eğitim almamış sanatçıların sanat dünyasına özgün ve değerli bir bakış açısı getirebileceklerine inanıyorum. Sanatsal yetenek ve yaratıcılık örgün eğitimle sınırlı değildir; çeşitli ortamlarda ve koşullarda gelişebilirler. Tarih boyunca pek çok beğenilen sanatçı, sanatsal becerilerini geliştirmek için doğuştan gelen yeteneklerine, tutkularına ve kendi kendine güdümlü keşiflerine güvenerek, akademik olmayan geçmişlerden ortaya çıkmıştır. Çalışmaları genellikle izleyicilerde derin yankı uyandırabilen ham ve engellenmemiş bir özgünlüğü yansıtır. Resmi akademik eğitime sahip olmamak, sanatçıların zanaatlarına akademik ortamların dayatabileceği kurallar veya geleneklerle sınırlandırılmamış, engellenmemiş bir deney duygusuyla yaklaşmalarına izin verebilir. Bu özgürlük, yenilikçi ve çığır açan sanatsal ifadelere yol açabilir. Dahası, akademik eğitim almamış sanatçılar genellikle güçlü bir öz disiplin ve kararlılık duygusuna sahiptir. Sürekli olarak uygulama, gözlem ve çeşitli sanat biçimlerine maruz kalma yoluyla zanaatlarını geliştirmeye çalışarak kişisel bir kendi kendine öğrenme yolculuğuna çıkarlar. Öte yandan, akademik sanat eğitimi, sanat tarihi, teori ve teknik beceriler konusunda daha derin bir anlayış arayan sanatçılar için son derece faydalı olabilecek yapılandırılmış ve kapsamlı bir öğrenme ortamı sağlar. Ayrıca, ağ oluşturma ve farklı sanatsal tarz ve fikirlere maruz kalma fırsatları da sunabilir. Sonunda, en önemli şey, bir sanatçının çalışmalarına kattığı tutku, özveri ve özgünlüktür. Bir sanatçının akademik eğitim almış olup olmadığı, sanatsal vizyonları ve duyguları sanatı aracılığıyla iletme becerileri, izleyicileri büyüleyen ve ilham veren şeylerdir. Sanat dünyası çeşitlilikten beslenir ve farklı geçmişlere, deneyimlere ve bakış açılarına sahip sanatçılar sanatsal manzarayı zenginleştirir. Bu nedenle, akademik eğitim almış olsun olmasın, sanatçıları ve eserlerini kutlamak ve takdir etmek gerektiğine inanıyorum. Medya maruziyeti, sanat eleştirmenlerinin incelemeleri ve sosyal medya gibi dış etkilerin rolü de bir sanatçının görünürlüğü ve şöhret potansiyelinde önemli bir rol oynar. Sanat koleksiyonerlerinden, galeri sahiplerinden ve sanat dünyasının etkili isimlerinden gelen olumlu tepkiler, bir sanatçının tanınırlığını ve itibarını daha da artırabilir. Pek çok yetenekli ve başarılı sanatçı, yaşamları boyunca yaygın bir üne kavuşamayabilir, ancak sanat dünyasına katkıları hala önemli ve kalıcıdır.
BİR SANATÇIYA ŞÖHRET NE ZAMAN GELİR?
Sanat dünyasında şöhret, karmaşık ve çok yönlü bir süreç olabilir ve genellikle her sanatçı için farklı şekilde gelir. Çeşitli faktörlere ve koşullara bağlı olduğundan, şöhretin ne zaman geleceğine dair belirli bir formül veya zaman çizelgesi yoktur. Bazı sanatçılar için şöhret, sanat camiasının ve halkın dikkatini çeken, özellikle çarpıcı veya yenilikçi çalışma grubu nedeniyle kariyerlerinin erken dönemlerinde gelebilir. Diğerleri, tutarlı çaba, sergiler ve sanat etkinliklerine katılım yoluyla zaman içinde sadık bir takipçi kitlesi oluşturarak daha yavaş, daha kademeli bir şöhret yükselişi yaşayabilir.
BİR SANATÇININ ERKEN DÖNEM ÇALIŞMALARI HAKKINDAKİ DÜŞÜNCELERİNİZ NELERDİR?
Bir sanatçının erken dönem çalışmaları, yaratıcı yolculuklarında ve gelişimlerinde özel bir yere sahiptir. Çok önemli bir keşif, büyüme ve kendini keşfetme dönemini temsil ederler. İlk çalışmalar genellikle sanatçının sanatsal sesini bulma ve farklı stiller, teknikler ve konularla denemeler yapma konusundaki ilk adımlarını yakalar. Pek çok sanatçı için, kariyerlerinin ilk aşamaları bir masumiyet ve özgürlük duygusuyla işaretlenir. Bu ilk çalışmalar daha az gösterişli veya rafine olabilir, ancak genellikle yeni sanatsal alanları keşfetmekten gelen ham ve otantik bir enerji taşırlar. Bir sanatçı olarak ilk çalışmalarıma sevgi ve takdirle bakıyorum. Nerede başladığımı ve zanaatımı geliştirmekte ne kadar ilerlediğimi hatırlatıyorlar. Her parça, sanatsal yolculuğumun bir anlık görüntüsü, o zamanlar beni şekillendiren etkileri, duyguları ve deneyimleri yansıtıyor. Sanatçılar için öğrenme süreci süreklidir ve ilk eserlerin yaratılmasından elde edilen deneyimler, gelecekteki sanatsal çabalar için yapı taşları olarak hizmet eder. Fırçanın her darbesi, her renk seçimi ve her sanatsal karar, bir sanatçının büyümesine ve gelişmesine katkıda bulunur.
ULUSLARARASI "ARTQUAKE" SERGİLER SERİSİ HAKKINDA NE DÜŞÜNÜYORSUNUZ?
Uluslararası "ArtQuake" sergi serisinin sanat camiası için çok büyük değer taşıdığına inanıyorum. Bu sergiler, farklı geçmişlerden ve bölgelerden sanatçıların bir araya gelerek çalışmalarını küresel bir izleyici kitlesine sergilemeleri için bir platform sağlıyor. ArtQuake sergileri, dünya çapındaki sanatçılar ve sanat meraklıları arasında anlayışı, takdiri ve diyaloğu besleyen bir kültürel alışveriş yaratır. Kültürel veya sanatsal farklılıkları ne olursa olsun, sanatçılara bağlantı kurmaları, fikirlerini paylaşmaları ve birbirlerinin yaratıcı ifadelerinden ilham almaları için eşsiz bir fırsat sunuyorlar. Ayrıca, bu uluslararası sergiler kültürel çeşitliliğin teşvik edilmesinde ve coğrafi engellerin ortadan kaldırılmasında çok önemli bir rol oynamaktadır. Çeşitli ülkelerden ve sanatsal disiplinlerden sanatçıları bir araya getirerek, dünyamızın güzelliğini ve karmaşıklığını yansıtan zengin bir sanatsal ses dokusuna katkıda bulunuyorlar. ArtQuake serisine katılmak, sanatçılar için dönüştürücü bir deneyim olabilir. Yeni izleyicilerle tanışmamıza, sanat profesyonellerinden geri bildirim almamıza ve potansiyel olarak yeni işbirlikleri ve fırsatlar oluşturmamıza olanak tanır. Bu sergilerin küresel doğası, sanatçıların sanatsal ufuklarını genişletmelerine ve sanatsal ağlarını genişletmelerine olanak tanıyarak büyümelerine ve sanatsal gelişimlerine katkıda bulunur. Ayrıca, ArtQuake sergiler dizisi sanatın takdir edilmesi ve eğitimi için bir katalizör görevi görebilir. Bu sergiler, çok çeşitli işleri sergileyerek, izleyicilere farklı sanatsal tarzları ve bakış açılarını deneyimleme şansı sunarak sanatın evrensel bir dil olarak gücünün daha derin bir şekilde anlaşılmasını ve takdir edilmesini teşvik ediyor. Genel olarak, Uluslararası "ArtQuake" sergi serisini sanatsal yaratıcılığın canlı bir kutlaması ve sanatçıları ve izleyicileri sınırlar ötesinde birbirine bağlayan bir köprü olarak görüyorum. Sanatın birleştirici ve dönüştürücü gücünün bir kanıtı olarak hizmet ederek, onu sanat camiasına dahil olan herkes için paha biçilmez ve zenginleştirici bir deneyim haline getiriyor.
NİĞDE DENİNCE AKLINIZA GELEN İLK KELİME VEYA DÜŞÜNCE NEDİR?
Niğde denilince aklıma gelen ilk kelime 'büyü' oluyor. Şehrin tarihi zenginliği ve büyüleyici Kapadokya bölgesindeki konumu, bir merak ve hayranlık uyandırıyor. Bir sanatçı olarak Niğde'nin eşsiz manzaralarını, antik mimarisini ve kültürel mirasını ilham kaynağı olarak görüyorum.
ULUSLARARASI SANAT ARAŞTIRMALARINDA NİĞDE'NİN YERİ VE ÖNEMİ NEDİR?
Bir sanatçı olarak, bilgimin şu ana kadar mevcut olan bilgilerle sınırlı olduğunu ve gerçek zamanlı verilere erişimim olmadığını açıklığa kavuşturmalıyım. Ancak uluslararası sanat çalışmalarında Niğde'nin yeri ve potansiyel önemi hakkında genel bir bakış açısı sunabilirim. Niğde, Türkiye'nin Kapadokya bölgesinde tarihi açıdan zengin bir yerleşim yeri olduğundan, uluslararası sanatsal çalışmalara ilgi duyabilecek kültürel ve tarihi öneme sahiptir. Bölgenin eşsiz jeolojik oluşumları, antik kaya oyma mimarisi ve zengin kültürel mirası, bölgeyi sanatçılar, sanat tarihçileri ve benzer şekilde araştırmacılar için ilgi çekici bir konu haline getiriyor. Uluslararası sanatsal araştırmalar için Niğde, büyüleyici manzaralarını ve kültürel öğelerini yakalamakla ilgilenen sanatçılar için bir ilham ve araştırma kaynağı olarak keşfedilebilir. Kentin tarihi geçmişi ve doğal oluşumları ile insan yerleşimleri arasındaki etkileşim, sanatsal keşif için zengin bir görsel malzeme dokusu sağlıyor. Sanatçılar ve araştırmacılar, şehrin mirasının ve geleneklerinin çağdaş sanatsal ifadeleri nasıl etkilediğini inceleyerek yerel sanat çevresini de inceleyebilirler. Ek olarak, bölgedeki yerel sanat formları, el sanatları ve geleneksel tekniklerin incelenmesi, kültürel mirasın sanatsal uygulamalar yoluyla korunmasına ışık tutabilir. Ayrıca, Niğde'nin benzersiz jeolojik oluşumları ve tarihi yerleri ile bilinen daha geniş Kapadokya bölgesi ile bağlantısı, sanat, tarih ve kültürün kesişimini incelemek için daha geniş bir bağlam sunmaktadır.
(Dahi GEDİK/ÖZEL HABER)
Etiyopya’lı Sanatçı Uqbu: Niğde ilham kaynağı!
Bunlar da ilginizi çekebilir